**********

    Giao thông và thông tin liên lạc đã xuất hiện từ rất lâu và là phương tiện làm cầu nối liền sự giao tiếp giữa người với người trong quá trình sinh tồn và phát triển. Khi con người xuất hiện trên trái đất thì thông tin liên lạc cũng ra đời từ đó, bằng nhiều cách để liên lạc với nhau, con người bắt đầu sáng tạo ra những tiếng động, lửa, khói, đến những ký hiệu, dần dần tùy theo sự phát triển mỗi thời đại mà thông tin liên lạc thay đổi tiến bộ, hiện đại, bảo đảm lượng thông tin cần thiết đến với nhau nhanh hơn, chính xác hơn dù ở cách xa nhau bất kỳ nơi nào trên trái đất.ở nước ta, thời phong kiến xa xưa, trong quá trình dựng nước và giữ nước, ôõng cha ta sử dụng nhiều hình thức thông tin liên lạc đa dạng, phong phú trên bộ, trên biển, trên sông mà đến nay, dấu tích đường sơn lộ, đường cái quan, các trạm dịch, bến bãi vẫn còn in đậm trên núi cao, rừng rậm, ven biển, ven sông.
    Cũng như cả nước, ở tỉnh Ninh Thuận khi các chi bộ Ðảng Cầu Bảo, đềpô Tháp Chàm, sở muối Cà Ná ra đời và nổ ra cuộc đấu tranh nhân kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1-5-1930 thì giao thông liên lạc cách mạng với nhiều phương cách bí mật, khôn khéo, kín đáo mới thực sự là công cụ phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc, dẫn đến cuộc Tổng khởi nghĩa thàng công ngày 21-8-1945 ở Phan Rang-Tháp Chàm, giành chính quyền về tay nhân dân. Tiếp đến, hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ kéo dài 30 năm (1945-4975) trên chiến trường Ninh Thuận gian lao và anh dũng, lực lượng giao thông liên lạc đóng vai trò hết sức quan trọng trên bộ, trên biển, trên không, trong vùng địch kiểm soát được coi là huyết mạch, là hệ thần kinh của Ðảng trên mọi nẻo đường kháng chiến.
    Trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, Ninh Thuận là một bộ phận máu thịt trên chiến trường Cực Nam Trung Bộ và Khu VI, ở xa sự chỉ đạo và chi viện của Trung ương, đất không rộng, người không đông, kinh tế nghèo nàn bốn bề bị địch bao vây chia cắt. Trong bối cảnh đó, để sống và chiến đấu, lực lượng giao thông liên lạc trở thành những tụ điểm sáng chói tinh thần tự lực cánh sinh, ý chí tự cường, vượt khó khăn, nguy hiểm.Nếu có dịp về thăm lại chiến trường xưa, nơi núi cao, rừng thẳm, dốc ngược, khe sâu của chiến khu Bác Aựi, Anh Dũng, CK7, CK19... và những dãy gành đá nhô ra biển tạo thành bãi đậu thuyền kín đáo như Hòn Tai, Mũi Chồng, Mũi Dinh... chắc chúng ta không khỏi ngỡ ngàng kính phục tinh thần chiến đấu trí thông minh, sáng tạo, sức chịu dựng dẻo dai của chiến sĩ giao thông với con dao mở đường và mái chèo đơn sơ đã xoi thông "đường mòn Hồ Chí Minh" trên bộ, trên biển nối liền hành lang chiến lược từ Trung ương vào Ðịa phương và Nam Bộ. Cũng từ lực lượng này, bằng sức người và đôõi chân vạn dặm cùng những chiếc thuyền buồm mong manh, hành nghìn tấn vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, công văn, tài liệu mật vượt hàng nghìn cây số núi cao, rừng sâu, biển lớn về với chiến trường, phục vụ bộ đội, du kích đánh thắng kẻ thù tàn bạo, giàu tiềm năng kinh tế, hoàn thành nhiệm vụ trên trận tuyến giao thông liên lạc. Ngoài ra, thông tin liên lạc vô tuyến điện là loại phương tiện đặc biệt cùng với cán bộ chiến sĩ điện báo khắc phục khó khăn vượt qua bao gian lao, ác liệt phục vụ thông suốt, chính xác, bí mật, an toàn sự lãnh đạo và chỉ đạo của Ðảng giành thắng lợi to lớn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Chiến tranh vô cùng ác liệt mà đế quốc Mỹ gây ra bằng các lọai bom đạn hiện đại, hòng hủy điệt từ con người đến cây cối. Vì vậy, đường hành lang là một trong những mục tiêu, địch tập trung đánh phá, tiêu diệt. Lực lượng giao liên thời điểm cao nhất cũng chưa vượt con số 100 người, tuy nhiên anh em phải trãi đều trên 13 trạm, vừa phục vụ chuyên môn, vừa sản xuất tự túc, bảo vệ hàng, bảo vệ khách, bảo vệ tài liệu...Trãi qua những tháng năm dài chiến tranh gian khổ từ chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", đến chiến lược "Chiến tranh cục bộ" và "Việt Nam hóa chiến tranh", cường độ chiến tranh càng cao, mật độ bom đạn càng dày, diện đánh phá càng rộng, trận tuyến hành lang trở nên ác liệt, căng thẳng, hành lang là chiến trường, trạm là trận địa, hành trình là chiến công. Với lòng tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Ðảng và trách nhiệm cao quí được Ðảng giao nhiệm vụ bảo vệ mạch máu không ngừng lưu thông, lực lượng giao liên góp phần xứng đáng vào công cuộc giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
    Ba mươi năm chiến đấu và chiến thắng hai đế quốc sừng sỏ nhất thế giới, chiến công của lực lượng giao liên và thông tin vô tuyến điện tỉnh nhà được ghi nhận, tôn vinh trong tập "lịch sử Bưu điện Ninh Thuận". Phần lớn khác chứa đựng muôn vàn gian khổ, hy sinh để lập nên kỳ tích anh hùng mà tập lịch sử này chưa khai thác hết: Những chiến sĩ thông tin hoạt động âm thầm nhưng anh dũng, tay súng, tay Maníp miệt mài thâu đêm dưới mưa bom, bão đạn của quân thù trong căn hầm dã chiến chật hẹp, với chút ánh sáng le lói của ngọn đèn dầu tự tạo cùng chiếc máy Schnell tự lắp ráp và Ragonote phát điện, muỗi rừng tự do vo ve đốt đau như kim chích, củ mì luộc hay lưng ca ngô bắp hầm chấm muối, dù đang lên cơn sốt rét rừng, hai hàm răng vừa run lên cằm cặp vừa nhận điện, gõ Maníp, người không sốt quay Ragotore ... vì tính chất đặc biệt của nghề nghiệp nên mỗi bức điện đi hoặc đến đôi khi là sự chỉ đạo của một trận đánh lớn, hợp đồng tác chiến một chiến dịch và cũng có khi là mạng sống của nhiều đồng chí, đồng bào...Giao liên là một trong những lực lượng chịu nhiều gian khổ, ác liệt và nhiều hy sinh mất mát nhất. Gian khổ trước hết giao liên phải cắt rừng, vượt suối, trèo núi, với đầu trần chân đất để mở đường, có khi lá bép, rau rừng thay mì, ngô hàng tuần lễ, tro tranh thay muối, sống trong cảnh thiếu áo quần, mùng, mền, chăn, gối giữa núi cao, rừng sâu không dấu chân người "ruồi vàng, muỗi bạc, vắt kim cương", tránh ổ phục kích, gài mìn của địch để bảo tồn lực lượng, nhiều trạm giao liên là điểm tập kích, đốt phá, hầu như tuyến hành lang nào cũng bị địch gài mìn Claymore, mìn cóc nhảy. Nếu ai đã một lần vượt Quốc lộ 1A, đường 11 (Quốc lộ 27), sông cái vào mùa mưa thì chắc chắn sẽ thấy cái ác liệt, hiểm nguy mà chiến sĩ giao liên ở đây kiên cường, anh dũng chiến đấu bảo vệ tuyến hành lang này. Tinh thần dũng cảm, sự thông minh sáng tạo của giao liên ngoài biển cả cũng anh dũng phi thường, với chiếc thuyền tý teo cỡi lên những cơn sóng dữ, mưu trí, ngụy trang luồng lách giữa những chiếc tàu tuần tra của quân thù, rành rọt từng mũi gành, khe đá, trong lộng, ngoài khơi, từng con trăng, con nước, bãi dọc, bãi ngang của biển để bảo đảm vận chuyển hàng hóa an toàn. Trong vùng địch tạm chiếm, giao liên khi thì chuyển nhậõn tài liệu, công văn, lúc là người dân hợp pháp làm ăn, nối liền sự chỉ đạo của Ðảng với phong trào cách mạng vùng địch kiểm soát.Có thể ví tổ chức giao liên hợp pháp như những hồng huyết cầu nhỏ li ti, xã, ấp nào cũng có, và ngay trong tổ chức ngụy quân, ngụy quyền. Bằng cách len lỏi nắm sát tình hình địch, lúc công khai, lúc bí mật, anh chị em làm tai mắt cho Ðảng, âm thầm đóng góp công sức vào chiến công đánh đồn địch, diệt ác ôn, phong trào đấu tranh chính trị của quần chúng. Chiến tranh đã kết thúc qua hơn 20 năm rồi, nhưng số giao liên và thông in hy sinh, thương bệnh binh chưa thống kê được con số chính xác. Ðó là phần thiếu sót của mỗi người chúng ta đối với đồng đội, đồng chí.
    Sau thắng lợi vĩ đại của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử 30-4-1975, Miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bắc - Nam sum họp một nhà. Cùng cả nước, giao thông liên lạc Ninh Thuận với tên gọi mới, Bưu điện Ninh Thuận bước vào giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Ðôi chân và cánh sóng đổi thay, phương tiện cũ kỹ thô sơ được thay đổi dần bằng thiết bị cơ giới, thông tin hiện đại. Mạng lưới bưu chính viễn thông không chỉ nối trong vùng, trong nước mà còn liên lạc với nhiều nước trên thế giới. Những năm mới giải phóng, khó khăn thử thách mới xuất hiện trong bối cảnh lịch sử xã hội đổi thay, mọi thứ hoạt động nghiệp vụ Bưu điện đều lạ lẫm với chiến sĩ giao liên, thông tin. Anh chị em nào cũng đối mặt với chính bản thân mình: trình độ thấp, chưa quen với máy móc hiện đại, đời sống khó khăn. Song mọi người đều đứng trên bệ phóng truyền thống tích tụ sức bật cuả chủ nghĩa anh hùng cách mạng đó là: Sự giác ngộ sâu sắc nhiệm vụ hết sức quan trọng của giao thông liên lạc phục vụ Ðảng, phục vụ cách mạng, bất cứ tình hình nào cũng giữ vững huyết mạch liên lạc thông suốt từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, từ Bắc vào Nam và ngược lại; Giữ vững niềm tin và lòng trung thành với Ðảng với nhân dân không gì lay chuyển nổi, kể cả những lúc cách mạng gặp khó khăn như lúc kẻ thù lê máy chém khủng bố hòng bóp chết phong trào cách mạng còn trong trứng nước; Mãi mãi dựa vào dân để xoi đường, mở lối, phát triển sự nghiệp giao thông liên lạc tất cả các thời kỳ. Chính nhờ sự cưu mang đùm bọc của nhân dân các dân tộc trong tỉnh, miền núi cũng như đồng bằng, trong kháng chiến khói lửa cũng như trong xây dựng hòa bình, ta mới có sự nghiệp Bưu chính Viễn thông hiện đại ngày nay; Nêu cao ý chí chiến đấu kiên trung bất khuất, vượt qua mọi thử thách với tinh thần thông minh sáng tạo, dũng cảm hy sinh, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng;Ðoàn kết đùm bọc thương yêu nhau như anh em ruột thịt, sẳn sàng san xẻ cho nhau hạt muối, miếng cơm, viên thuốc lúc thiếu thốn, lúc ốm đau và chia lửa cho nhau khi chiến đấu với quân thù.
Những năm hợp nhất với Bưu điện Bình Thuận, Bình Tuy thành Bưu điện Thuận Hải, truyền thống đó được thể hiện bằng tinh thần cần kiệm xây đụng nước nhà, tỉnh nhà, không nề hà gian khổ và mang lại nhiều hiệu quả ở Bưu điện Phan Rang-Tháp Chàm, An Sơn, Ninh Hải. Từ năm 1983 trở đi là Bưu điện Ninh Phước, Ninh Hải, Ninh Sơn, Phan rang, và hàng chục bưu cục xã.
    Truyền thống càng nổi bật hơn khi Bưu điện Ninh Thuận trở về với địa giới tỉnh cũ hoạt động độc lập trên quê hương mình. Với thành tích kinh tế, kỹ thuật, xã hội đạt được trong nhiều năm tăng tốc, chúng ta có quyền tự hào và ra sức phát huy, tiếp tục cất cách bay cao, bay xa trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa mạng lưới Bưu chính viễn thông.Thời gian trôi nhanh, mới đó mà ngành Bưu chính Viễn thôngNinh Thuận trãi qua chặng đường trên 55 năm và cùng ngành Bưu chính Viễn thông cả nước bước vào thế kỷ 21. Nhiều sự kiện mới về khoa học kỹ thuật thông tin đang và sẽ đến với Ngành, hứa hẹn nhiều thành quả đạt được. Bên cạnh vận hội, thời cơ, nhiều thách thức mới đòi hỏi phải vượt qua, nhưng truyền thống vẻ vang của dân tộc, sự tích hào hùng của tỉnh nhà, của Ngành mãi mãi là bài học quí giá để các thế hệ Bưu điện tiếp bước noi theo. Ðồng thời, đạo lý uốõng nước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa người có công với nước, với Ngành không bao giờ mất đi trong mỗi cán bộ nhân viên Bưu điện Ninh Thuận.Trước thềm thế kỷ 21, nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, mỗi CBCNVC Bưu điện Ninh Thuận có nhiệm vụ tự khẳng định mình và vượt lên chính mình, nổ lực học tập, nâng cao kiến thức tay nghề, hăng hái bước vào mặt trận khoa học công nghệ thông tin, phấn đấu cùng toàn ngành Bưu điện trong cả nước hiện đại hóa mạng lưới Bưu chính Viễn thông lên tầm cao mới.

Thiết kế bởi TTTH - Bưu điện Ninh Thuận