|
Trong thời gian gần đây nhiều bà con nuôi
tôm sú bị thiệt hại nặng khi mua phải tôm sú giống nhiễm bệnh phát
sáng. Đây là bệnh nhiễm vi khuẩn thuộc nhóm Vibrio. Vi khuẩn phát sáng
gây bệnh cho tôm có nhiều loại, trong đó nguy hiểm nhất là Vibrio
harveyi. Sự phát sáng của những vi khuẩn này là do có phản ứng hóa học
bởi enzyme Luciferase. Tôm nhiễm bệnh phát ra ánh sáng màu xanh trong
bóng tối.
Trong ao nuôi, tôm bị bệnh thường bơi không định hướng, một số con dạt
vào bờ. Ao nuôi xảy ra dịch bệnh phát sáng có hiện tượng tôm chết ở
đáy ao và số lượng tôm chết nhiều hay ít phụ thuộc vào mức độ cảm
nhiễm của dịch bệnh. Tôm nhiễm bệnh có đặc điểm vỏ và thân có màu bẩn,
cơ có màu đục, gan teo, khả năng bắt mồi giảm, ruột rỗng, tôm phản xạ
chậm chạp. Hiện tượng phát sáng dễ nhận biết khi quan sát tôm trong
bóng tối. Những kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố môi trường như
nhiệt độ, độ mặn, pH, sự tích tụ các chất hữu cơ sẽ ảnh hưởng đến sự
sinh sản, lây lan và mức độ cảm nhiễm của loại vi khuẩn này.
Vi khuẩn Vibrio harveyi gây bệnh phát sáng trên tôm sú thuộc nhóm Gan
âm (G-) sống dưới nước và phân chia tế bào rất nhanh ở độ mặn từ
0-40S; vi khuẩn phát triển mạnh khi nhiệt độ tăng cao. Ngoài ra vi
khuẩn phát triển tốt trong môi trường nước có hàm lượng chất hữu cơ
cao, hàm lượng oxy thấp. Khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể tôm chúng
tấn công vào tế bào gan, làm cho gan tôm bị viêm, việc tiêu hóa của
tôm không bình thường tôm bị suy yếu và chết dần.
Để phòng trị bệnh phát sáng trên tôm sú cần phải áp dụng nhiều biện
pháp như sau:
Điều chỉnh độ mặn:
Vi khuẩn Vibrio harveyi phát triển mạnh ở môi trường có độ mặn
20-30S, nếu độ mặn giảm thấp còn 5-7S mật độ vi khuẩn vibrio harveyi
giảm rõ rệt. Hạ độ mặn là biện pháp ức chế khả năng phát triển vi
khuẩn phát sáng.
Nhiệt độ nước:
Nhiệt độ nước tăng cao là điều kiện tốt cho vi khuẩn Vibrio
harveyi phát triển, nhất là vào mùa hè. Để hạn chế khả năng tăng nhiệt
cần duy trì mức nước trong ao nuôi đạt độ sâu từ 1,2 - 1,5m, đồng thời
gây màu nước giữ độ trong từ 30-40cm. Nước có màu như mái nhà che nắng
hạn chế được sự tăng nhiệt vào ban trưa.
Làm giảm chất hữu cơ có trong nước:
Phương pháp này dễ thực hiện, rất có hiệu quả. Các chất hữu cơ có
trong môi trường nước là do xác các phiêu sinh thực vật chết lắng tụ,
lượng thức ăn dư thừa, các chất thải của tôm. Vì vậy trước mỗi vụ nuôi
phải cải tạo ao thật kỹ, vét sạch bùn đáy, bón vôi, phơi ao khoáng hóa
nền đáy tiêu diệt mầm bệnh. Trong khi nuôi cần quản lý tốt lượng thức
ăn hàng ngày, thường xuyên kiểm tra sàng ăn để đánh giá khả năng bắt
mồi kịp thời điều chỉnh thức ăn hợp lý, không để tảo tàn đồng loạt làm
mất màu nước tăng lượng hữu cơ. Phát triểm nhóm tảo lục (chlorella)
cũng có tác dụng khống chế sự phát triển của vi khuẩn Vibrio harveyi,
ngoài ra lợi ích của phiêu sinh thực vật tròn quá trình hấp thụ ánh
sáng mặt trời quang hợp sẽ tạo ra oxy cho tôm, hấp thụ CO2 làm môi
trường nước được cải thiện tốt hơn.
Sử dụng hóa chất diệt vi khuẩn (xử lý nước trước khi thả tôm):
Những hóa chất có thể sử dụng để diệt vi khuẩn hoặc làm giảm sức
hoạt động của vi khuẩn phát sáng trong nước như: chlorine 30g/m3, BKC
1-2g/m3, thuốc tím 4-5g/m3. Tuy nhiên khi hóa chất hết tác dụng thì
những ổ vi khuẩn phát sáng còn sót lại sẽ phát triển nhanh về số
lượng. Do đó việc dùng hóa chất phải duy trì thường xuyên mới có kết
quả.
Sử dụng kháng sinh:
Việc sử dụng kháng sinh trị bệnh phát sáng chỉ có kết quả khi nào
ta kiểm tra phát hiện sớm tôm bị nhiễm bệnh, và xử lý thuốc kịp thời,
đúng liều lượng. Vì ở giai đoạn này tôm ở ao nuôi còn ăn thức ăn, khả
năng đưa thuốc vào cơ thể tôm có thể thực hiện được. Các loại kháng
sinh được dùng là:
- Oxytetracyline + Bactrim (tỷ lệ 1:1) nồng độ từ 1 -3 ppm(g/m3).
- Erytromycine + Rifamycine (tỷ lệ 5:3) nồng độ từ 1-2ppm (g/m3)
- Erytromycine + Bactrim (tỷ lệ 1:1) nồng độ từ 1-3ppm (g/m3).
Đối với ao nuôi tôm thịt việc sử dụng kháng sinh trị bệnh phát sáng sẽ
gặp nhiều khó khăn và tốn kém do số lượng thuốc sử dụng cho cả ao và
duy trì từ 5-7 ngày.
Để phòng trị bệnh phát sáng cho tôm nuôi cần thực hiện tốt các biện
pháp từ khâu chọn giống ban đầu, cải tạo ao loại bỏ hết các chất hữu
cơ vào đầu vụ, thực hiện nuôi tôm trong độ mặn thấp, giữ nước có màu
xanh vỏ đậu, hạn chế khả năng tăng cao nhiệt độ; không cho ăn dư, tăng
cường sức khỏe tôm nuôi bằng thức ăn giàu dinh dưỡng và Vitamine.
TS - Báo Ninh Thuận |
