|
|
||||||||
 |
||||||||
|
Hoàng
Thị Út Lan (Trích
từ văn hoá nghệ thuật nghệ thuật Ninh Thuận số 9 /2001
quyển số ký hiệu ISSN 0866-8655
)
Ninh thuận là một Tỉnh nhỏ
thuộc vùng đất cực nam Trung Bộ,thời tiết khí hậu khắc
nghiệt ,nhưng có bức tranh văn hoá phong phú,đậm đà bản
sắc và mang tính đặc thù.Yếu tố đa dân tộc,đa tôn giáo,đặt
ra cho chính quyền và nhân dân Ninh Thuận nhiệm vụ phải lựa
chọn con đường phù hợp để quản lý ,bảo tồn và phát huy
văn hoá các dân tộc.Lịch sử phát triển của vùng đất này
là quá trình giao lưu,tiếp biến văn hoá giữa các dân tộc anh
em như Kinh,Chăm,Raglai ,Kơho, Chu ru v.v… Quá trình ấy vừa làm
phong phú thêm bản sắc dân tộc,vừa hình thành văn hóa chung
của vùng.
Nét tiêu biểu cho văn hoá các dân tộc Ninh Thuận là tinh thần
đoàn kết giữa các dân tộc,có lòng yêu nước, yêu quê hương
,quyết không làm nô lệ ,không chịu mất nước ,không chịu
khuât phục sát cánh bên nhau làm nên những trang vẽ vang,góp
phần đánh thắng các đế quốc xâm lược,giải phóng quê hương
đất nước.Ngay khi tái lập tỉnh( tháng 4-1992) ,bên cạnh
nhiệm vụ vực dậy nền kinh tế ở một vùng đất còn nghèo
khó,với vai trò văn hoá “ Vừa là mục tiêu ,vừa là
động lực” trong sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại
hoá đất nước,Tỉnh uỷ Ninh Thuận,Hội đồng nhân dân tỉnh
đã có những nghị quyết chỉ đạo kịp thời về lĩnh vực
phát triển văn hóa thông tin , đã sớm đầu tư cả chiều
rộng lẫn chiều sâu để xây dựng các thiết chế văn hóa ,và
đẩy mạnh các hoạt động văn hoá thông tin trên cơ sở phát
huy tinh hoa văn hoá các dân tộc:Thành lập lại trung tâm nghiên
cứu văn hoá Chăm, thành lập Đoàn nghệ thuật trung tâm nghiên
cứu văn hoá Chăm ,thành lập Đoàn nghệ thuật Chăm, Đoàn ca múa
nhạc tỉnh Ninh Thuận ,các di tích được trùng tu, đặc biệt
là các cụm tháp Chàm: Lễ hội Katê của người Chăm hàng năm
đều được Nhà nước quan tâm hổ trợ tổ chức chu đáo,đặc
biệt lễ hội Katê năm 2000 lần đầu tiên đã được tổ
chức thành cuộc liên hoan văn hoá Chăm toàn quốc với sự tham
gia của hàng vạn ngườI Chăm,Kinh … đến từ mọi miền của
tổ quốc. Ngành văn hoá thông tin cũng tiến hành một số công
trình khoa học nghiên cứu về văn hoá Chăm ;triển khai một
số đề tài bảo tồn văn hoá phi vật thể như lễ hội Katê
của các dân tộc Chăm,lễ bỏ mã của dân tộc Raglai ,ở Ninh
Thuận còn có những mảng văn hoá chưa được đầu tư nghiên
cứu kỹ như văn hoá người Kinh,người Kơhom Churu,Tày, Nùng,văn
hoá biển,văn hoá đồng bằng,văn hoá vùng núi Ninh Thuận …
Những mảng văn hoá này đều có ý nghĩa sâu sắc về nội
dung, phong phú về bản sắc dân tộc,cần được đầu tư nghiên
cứu để bảo tồn và phát huy giá trị .
Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân,Uỷ ban Nhân dân tỉnh giao cho ngành
văn hoá thông tin triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hoá” Ninh thuận là nơi tiến hành công tác
xây dựng làng văn hoá, cơ quan văn hóa đầu tiên ở các tỉnh
phía Nam ,sau gần 10 năm ,nhìn chung tiến độ và chất lượng xây
dựng làng văn hoá ,khu văn hoá đã được đẩy mạnh và bước
đầu đã phát huy hiệu qủa .Đến nay ,hầu hết các xã trong
toàn tỉnh đều có điện ,đã phủ sóng truyền hình ,hệ
thống giao thông ,thuỷ lợi được nâng cấp và xây dựng
mới,đã có 22/55 xã có bưu điện văn hoá xã .Ninh Thuận được
công nhận là tỉnh đã hoàn thành công tác phổ cập xóa mù
chữ… trong thành tích chung đó có sự đóng góp không nhỏ
của phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá
.Toàn tỉnh đã xây dựng được 62 làng,khu văn hoá,trong đó có
19 làng văn hoá đồng bào
dân tộc Raglai,12 làng văn hoá dân tộc Chăm ,1 làng văn hoá dân
tộc Churu và 22 làng khu văn
hoá người Kinh .Có thể nói, công tác xây dựng làng văn hoá
,khu văn hoá ở Ninh Thuận đã tiến triển theo những bước đi
vững chắc,không chạy theo số lượng,vừa xây dựng,vừa
kiểm tra, đôn đốc và cũng cố.Sắp tới, Tỉnh sẽ tiến hành
tổng kết 10 năm thực hiện công tác xây dựng đời sống văn
hoá cơ sở,nhân dịp này sẽ tiến hành công nhận một số cơ
sở làng ,khu phố văn hoá đạt tiêu chuẩn.
Lĩnh vực văn học nghệ thuật cũng được chú trọng .Uỷ ban
nhân dân tỉnh đã thành lập hội Văn học nghệ thuật ,hội văn
nghệ dân gian ,hội văn hoá các dân tộc thiểu số .Hàng năm
tỉnh đều cấp kinh phí cho các hội để hoạt động .Đoàn
nghệ thuật dân gian Chăm ,đoàn ca múa nhạc dân tộc của
tỉnh được thành lập.Những thiết chế văn hoá như trung tâm
văn hoá thông tin ,thư viện ,bảo tàng các công ty dịch vụ văn
hoá được xây dựng lại,từng bước ổn định đi vào hoạt
động.
Công tác quản lý văn hoá và
dịch vụ văn hoá trong những năm qua được chú trọng .Việc
triển khai thực hiện Nghị định 87- 88/CP của Chính phủ và
chỉ thị 814 của Thủ tướng Chính phủ được Tỉnh uỷ quan
tâm quán triệt và chỉ đạo thực hiện thường xuyên .Tuy
vậy tình hình các hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hoá ngày
càng diễn biến phức tạp.Uỷ ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo
cho Ngành văn hoá thông tin triển khai thực hiện. Nghị định
31/CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực trường văn hoá thông
tin,đảm bảo việc giữ gìn môi trường văn hoá trong sạch,lành
mạnh trên địa bàn.
Những thành tựu đạt được của Ngành văn hoá thông tin trong
thời gian qua là nhờ vào đường lối chủ trương đúng đắn
của Đảng về văn hoá văn nghệ, sự hỗ trợ tích cực của
các bộ ,ngành trung ương.Tỉnh uỷ Ninh Thuận đã kịp thời
triển khai quán triệt ,học tập và xây dựng chương trình hành
động thực hiện nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCHTƯ Đảng
khoa VIII đến tận cơ sở ,kiểm tra đôn đốc ,có sơ kết
,tổng kết rút kinh nghiệm ,tạo được bước phát triển ,trên
cơ sở tình hình thực tiễn của địa phương và căn cứ vào
các nghị quyết của Tỉnh.
Bên cạnh những hành tựu ,công tác văn hoá thông tin cũng còn
những tồn tại cần được xác định để có những giải pháp
khắc phục .Trong xu thế hòa nhập toàn cầu hoá, trong điều
kiện cơ chế thị trường ,việc quản lý và chèo lái con
thuyền văn hoá nghệ thuật đi
đúng hướng không phải
đơn giản ,nhất là ở
một vùng văn hoá đặc thù như Ninh Thuận .Bên cạnh phong troà
khôi phục các lễ hội truyền thống,những yếu tố lạc
hậu, mê tín dị đoan cũng đang tìm đường quay trở lại gây
cản trở lớn cho sự phát triển ,nhất là các vùng sâu , vùng
xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.Công tác quản lý văn hoá
đôi lúc còn bị buông lỏng ,tệ nạn xã hội có chiều hướng
gia tăng,văn hoá phẩm độc hại xâm nhập ngày càng nhiều, các
đoàn nghệ thuật còn gặp nhiều khó khăn về nhân sự và
trang bị cơ sở vật chất .Phong trào toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hoá duy trì chưa đều khắp ,đôi lúc còn
lúng túng ,ý thức tự thân vận động và xã hội hoá các
hoạt động văn hóa trong các bộ và nhân dân chưa cao.Một số
cấp uỷ địa phương chưa quan tâm đúng mức đến hoạt động
văn hoá. Công tác tuyên truyền vận động ở đồng bào dân
tộc ít người ,vùng sâu,vùng xa còn nhiều hạn chế. Một số
thông tin tuyên truyền của kẻ xấu chưa được phát hiện
kịp thời để ngăn chặn và đẩy lùi.
Trước thực trạng trên,để đinh hướng và phát triển hoạt
động văn hoá trong thời gian tới nghị quyết Đai hội tỉnh
Đảng bộ nhiệm kỳ X đã đề ra dường lối chủ trương “Tiếp
tục phát triển văn hoá ,giáo dục đào tạo khoa học công
nghệ và môi trường ,đó là những yếu tố vừa là nền
tảng ,vừa là quốc sách hàng đầu và là động lực cho công
nghiệp hoá , hiện đại hoá nền kinh tế của địa phương”…
Nghị quyết cũng đề ra những chỉ tiêu và giải pháp rất
cụ thể “Đến năm 2005 có khoảng 70% số hộ được xem
truyền hình và 100 % số
hộ được nghe đài phát thanh ,báo chí đến
tận các xã ,phường.Giảm nhịp độ phát triển dân số
dưới 1,5% …Đến năm 2005 có 39 % số thôn,khu văn hoá đạt
chuẩn quốc gia,trên 50% đạt chuẩn gia đình văn hoá .Xây
dựng nhà thi đấu và nhà bảo tang tỉnh .Đến năm 2005 không còn
hộ đói,giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống 5% số xã nghèo giảm
50% “...
Đạt được các mục tiêu nêu trên.Uỷ ban nhân dân tỉnh đã
tiến hành đồng bộ các giải pháp trên lĩnh vực văn hoá :
Cũng cố hoàn thiện bộ máy tổ chức ngành văn hoá thông tin
theo quy hoạch ngành đến năm 2010 đã được Thuờng vụ tỉnh
uỷ thông qua; cũng cố lại các đoàn nghệ thuật ,Trung tâm
nghiên cứu văn hoá Chăm và các thiết chế văn hoá thông tin
từ tỉnh đến cơ sở xã ,phường ,chú trọng công tác đào
tạo bồi dưỡng các bộ để theo kịp với yêu cầu phát
triển .
Ưu tiên trong việc đầu tư cho ngành văn hoá thông tin .Năm 2001
đã ghi kế hoạch đầu tư nâng cấp Xí nghiệp in với số
vỗn 3 tỷ đồng, trong đó ngân sách 50 % xí nghiệp vay vốn 50%
.Tiến hành lập dự án xây dựng Bảo tàng tỉnh với số vốn
đầu tư trên 25 tỷ đồng ,tiền hành xây dựng trụ sở mới
của Sở văn hoá thông tin v.v…
Thực hiện tốt công tác quản lý văn hoá thông trên địa bàn
,chú trọng công tác nghiên cứu và ứng dụng khoa học trong
việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc.
Có biện pháp cụ thể ưu tiên cho phát triển văn hoá đồng bào
dân tộc vùng núi,vùng sâu,vùng xa;rút
ngắn khoảng cách mức hưởng thụ văn hoá giữa các vùng
trong tỉnh .
Đẩy mạng xã hội hoá hoạt động văn hoá để huy động
mọi nguồn lực, phát huy nội lực ,kiên trì, bền bỉ xây
dựng phát triển nền văn hóa dân tộc trong tỉnh đồng thời
với nhịp độ tăng trưởng của nền kinh tế.
Chú trọng mối quan hệ lồng ghép giữa ngành văn hóa thông tin
với các ngành ,các đoàn thể ,mặt trận trong tỉnh bằng
những hợp đồng trách nhiệm và cam kết cụ thể vì mục tiêu
văn hóa và phát triển .
Kịp thời ra soát ,chọn lựa,đúc kết và nhân rộng những mô
hình tốt về hoạt động văn hóa ở trong tỉnh đồng thời
với việc học tập ,chia sẽ những kinh nghiệm hay của các
tỉnh bạn để áp dụng cho địa phương mình.
Tranh thủ sự hổ trợ tối đa của các Bộ, ngành trung ương
cho đầu tư và phát triển nói chung lĩnh vực văn hóa nói riêng
;xây dựng những dự án để kêu gọi đối tác đấu tư trong
và ngoài nước trên lĩnh vực văn hóa .
Năm 2001 là năm đầu tiên của thiên niên kỷ mới,cũng là năm
đầu thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần
thứ IX và nghị quyết
Đại hội Đảng bộ lần thứ X Đảng bộ và nhân dân
tỉnh Ninh Thuận xác định vai trò ,vị trí quan trọng của văn
hóa trong phát triển:” Làm cho văn hóa thấm sâu
vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội ,vào
từng người,từng gia đình,từng tập thể và từng cộng đồng
,từng địa bàn dân cư,vào mọi hoạt lĩnh vực sinh hoạt và
quan hệ con người …” Sự nghiệp văn hóa thông tin đang
từng bước phát triển, đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp
phát triển kinh tế,văn hóa ,xã hội ở Ninh Thuận .Là địa
phương mang đậm đà bản sắc của một vùng văn hóa đa dân
tộc ,đa tôn giáo ,những hoạt động văn hóa thông tin phải
tập trung triển khai định hướng của Đảng về xây dựng
một nền văn hoá tiên tiến ,đậm đà bản sắc dân tộc,góp
phần đưa Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX
vào cuộc sống ,đưa Ninh Thuận cùng cả nước vững bước
tiến vào thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa. Hoàng
Thị Út Lan
|
|
||||||
|
||||||||
|
||||||||
