ALEXA là một tiện ích hỗ trợ thông tin World Wide Web dạng "nagivator - hoa tiêu" cho những người sử dụng Internet. Theo lời giới thiệu, Alexa sẽ giúp bạn lướt (surf) trên Internet một cách "smarter, faster and easier - thông minh hơn, nhanh hơn và dễ dàng hơn". Bằng cách cung cấp các số liệu thống kê và các dữ liệu về website mà bạn đang thăm, Alexa sẽ giúp bạn hiểu được giá trị của Website này, có những hiểu biết cơ bản về nó và có thể quyết định tiếp tục cắm...chuột hay cuốn...modem chạy dài. Và qua thực tế sử dụng Alexa, tôi cảm thấy mình tự tin hơn, yên tâm hơn và nhất là thú vị và hữu ích hơn khi rơi vào cái lưới mê hồn trận của Internet.
    Nhưng có lẽ một trong những điểm "minhon" nhất của Alexa là chương trình này hoàn toàn miễn phí theo đúng model "l'amour c'est pour rien - tình cho không biếu không". Nó là sản phẩm của công ty Alexa Internet ở thành phố San Francisco (bang California, Hoa Kỳ). Ðịa chỉ website của công ty trên Internet là www.alexa.com mà lâu lâu trên đường lả lướt Internet bạn có thể "lỡ bước sang ngang" một chút tạt qua xem có version nào mới không. Bản mà tôi giới thiệu ở đây là version 1.4, date 3-1998.
Làm quen với Alexa
    Alexa là một dịch vụ dẫn đường Web (Web navigation) miễn phí hỗ trợ cho trình duyệt Web (Internet Explorer hay Netscape) để cung cấp thông tin theo bối cảnh hiện hữu về các trang Web mà bạn đang ghé thăm. Các thông tin từ kho dữ liệu đồ sộ (nghe nói tới 8.000 Gigabyte) của Alexa được hiển thị trên một thanh công cụ (toolbar) nằm bên dưới màn hình desktop của bạn. Dĩ nhiên, có thực mới vực được đạo, để có thể phục vụ miễn phí hoàn toàn, Alexa phải nhận sự tài trợ của các nhà sản xuất và "trả nghĩa" bằng cách cho xuất hiện những mẩu quảng cáo được thay đổi liên tục trên cái thanh công cụ này.

        Alexa có 4 chức năng chính :

        1. Nơi bạn đang ở thăm (Where You Are) :

        Click chuột lên nút Where You Are trên thanh công cụ để mở một cửa sổ cung cấp các thông tin chi tiết và rất đáng tin cậy về mỗi Website bạn đang thăm

        Các thông tin này gồm : chủ nhân của Website có đăng ký chính thức, tính phổ thông của Website này, các số liệu thống kê về Website, các chỉ số xếp hạng và đánh giá của các nhà xuất bản về Website, những thông báo về tính riêng tư hoặc dành cho người lớn của Website, doanh số của công ty chủ Website, địa chỉ liên lạc của chủ Website, tốc độ mở trang Web, chế độ làm tươi,...

        2. Nơi tới thăm kế tiếp (Where to Go Next) :

      Khu vực Where to Go Next trên thanh công cụ cung cấp những khuyến cáo có định hướng nhằm gợi ý thêm cho bạn những Website khác có những tính chất tương tự như Website mà bạn đang thăm. Các khuyến cáo này dựa trên sự phân tích thực tế sử dụng các Website của những người sử dụng Alexa trước đó. Chức năng này giúp bạn thoát ra khỏi bao rối rắm, phiền toái và rất chi là hỏa mù nếu như phải cầu viện tới mấy cái cỗ máy "truy nã tội phạm" (search engine) như Yahoo, AltaVista,...

        3. Hồ sơ lưu trữ Web (Archive of the Web) :

        Hãy sử dụng nút Archive để tiếp cận tới những trang Web cũ mà browser hiện thời không thể mở được nữa. Khi nào bạn thấy xuất hiện thông báo "404-Not Found" cho biết không tìm thấy trang Web bạn muốn mở, và Alexa có một bản sao trang Web đó trong kho "tàng thư" của mình, nút Archive này sẽ sáng lên. Chỉ việc click vào đó, bạn sẽ có thể load về trang Web mình cần. Bạn biết không, "tàng thư" của Alexa hiện chứa tới hơn 500.000 Website đó.

        4. Tham khảo từ màn hình (Desktop Reference) :

      Click vào nút EB, một hộp tìm kiếm sẽ xuất hiện cho phép bạn truy cập tới các tự điển on-line : Encyclopaedia Britannica, Merriam-Webster's Dictionary,Merriam-Webster's Thesaurus, hoặc the Britannica Internet Guide.

        Chính sách bảo mật cá nhân (Privacy Policy) :

        Alexa tuyên bố tuân thủ nghiêm ngặt chính sách bảo mật cá nhân. Ngoài việc hoàn toàn ủng hộ các quy định về on-line được Hội các Dịch vụ Tương tác (ISA) và Hội Tiếp thị Trực tiếp (DMA) phê chuẩn, Alexa còn cam kết không cung cấp các đường dẫn (path) tới địa chỉ của người sử dụng cũng như các thông tin cá nhân về người sử dụng cho một đệ tam nhân nào; đồng thời sẽ xóa sạch các thông tin có liên quan tới người sử dụng nếu như người đó yêu cầu.

Cài đặt

        a. Yêu cầu về hệ thống :

        Alexa là một ứng dụng 32-bit, chạy trên môi trường Microsoft Windows 95, Windows 95-ORS2 (tức Windows 97), Windows 98 và Windows NT.

        Yêu cầu về trình duyệt Web :

- Netscape Navigator 3.0 trở lên.
- Netscape Communicator 4.0 trở lên.
- Microsoft Internet Explorer 3.0 trở lên

        Yêu cầu về phần cứng :

- CPU 486 trở lên.
- Những ai sử dụng Windows 95 thì cần phải có file "kernel32.dll" có date từ 2-2-1996 trở vể sau này.
- Color mode từ 256-colors trở lên.
- Có 5MB RAM bộ nhớ còn rảnh trong quá trình install.

        Trong khi đang hoạt động, Alexa chiếm 3,97 MB bộ nhớ Windows.

        b. Quá trình cài đặt :

        Chạy file alexa14.exe (hay một file tương tự) trong bộ source. Ðây là một file tự bung. Bạn làm theo những gì hướng dẫn trên màn hình. Rất đơn giản.

        Sau khi hoàn tất việc cài đặt, Alexa sẽ bắt đầu mời bạn làm một màn "thủ tục chào sân".

- Màn hình "nhiệt liệt hoan nghênh" bạn xuất hiện

- Click Next để sang hộp thoại Internet Connection

        Bạn đánh dấu chọn vào hàng "Dial-up connection".

- Click Next để mở hộp thoại Customizing to you

        Bạn điền vào các thông tin về mình bằng cách nhấn vào nút mũi tên ở các box và chọn các thông số tương ứng với mình. Alexa Internet bảo đảm giữ kín các thông tin cá nhân của người sử dụng theo đúng luật pháp Mỹ. Còn nếu không an tâm thì bạn cứ việc để trống box hay chọn hàng "Rather not say".

- Click Finish để kết thúc.

        Sau khi cài đặt xong, trên desktop và khay công cụ hệ thống của thanh taskbar sẽ xuất hiện icon chữ "a" của Alexa

        Một khi trên thanh taskbar có icon của Alexa thì có nghĩa là chương trình đang chạy trên máy bạn rồi. Theo mặc định (default), trình setup sẽ "đăng ký hộ khẩu thường trú" cho Alexa trong folder StartUp của menu Start/Programs để tự động nạp Alexa mỗi khi khởi động Windows. Theo kinh nghiệm của tôi, cái vụ này sẽ làm hao bộ nhớ Windows của bạn lắm lắm đó. Bởi lẽ, khi chạy, Alexa chiếm tới 3,97 MB bộ nhớ Windows lận. Cho nên, bạn hãy xóa hộ khẩu của Alexa ra khỏi folder StartUp kia. Sau này, mỗi lần cần chạy Alexa, bạn chỉ cần click chuột vào cái icon của nó trên desktop là xong thôi mà.

        c. Tháo gỡ :

        Nếu một ngày nào đó thấy không cần tới Alexa nữa và quyết định cho nó về hưu non, bạn chỉ việc Uninstall nó một cách nhẹ nhàng như ...bò kéo xe lên dốc cầu Bình Ðiền. Vào Control Panel của Windows, click lên icon Add/Remove Programs, và chọn hàng tên Alexa trong danh sách của Install/Uninstall rối nhấn nút Add/Remove. Sau khi remove xong trong Windows, bạn xóa thư mục mà trước đây đã cài đặt Alexa.

        Xin bạn nhớ cho một điều là Alexa chỉ có tác dụng đối với các Website trên Internet. Còn với các Website Intranet của ta thì nó "vừa mù, vừa điếc"; bạn đừng mất công mở nó chi cho hao bộ nhớ của hệ thống.

Sử dụng

        Trước hết, bạn phải connect với ISP để vào Internet. Bởi lẽ, Alexa chỉ hoạt động thật sự trong môi trường đang kết nối Internet và có một browser nào đó đang vận hành. Trong trường hợp bạn mở nhiều cửa sổ browser, Alexa sẽ chỉ làm việc với cửa sổ nào đang hoạt động (active windows). Còn nếu như bạn chơi nổi mở luôn một lượt cả Internet Explorer lẫn Netscape (bất kể đây là hai kẻ thù truyền kiếp không đội...computer chung) thì Alexa cũng chỉ phục vụ cho cái trình duyệt Web nào mới mở sau này.

        Click vào icon của Alexa trên desktop để khởi động chương trình. Ngay lập tức bên dưới desktop của bạn sẽ xuất hiện thanh công cụ (toolbar) của Alexa và icon của nó cũng nằm chễm chệ nơi khay công cụ hệ thống của bạn.

        Thanh công cụ này là giao diện chính của Alexa.

        Làm chủ thanh công cụ :

        Di chuyển thanh công cụ :

      Bất cứ khi nào thanh công cụ hiển thị lên, bạn đều có thể kéo rê (drag) nó tới một vị trí mới trên màn hình của mình. Cách làm : Click chuột lên thanh công cụ và giữ chặt nút chuột trong khi kéo rê thanh công cụ tới vị trí mới, và nhả nút chuột ra.

        Ðóng dính thanh công cụ của Alexa :

      Bạn có thể đóng dính (dock) thanh công cụ này vào phía dưới hay trên màn hình của mình bằng cách click chuột lên thanh công cụ và đè giữ nút chuột trong khi kéo rê thanh công cụ lên phía mép trên hay mép dưới của màn hình. Thanh công cụ sẽ tự động điều chỉnh cho vừa khít với chiều rộng màn hình và "đóng dính" ngay tại đó. Ðể "giải phóng" nó khỏi tình trạng bị đóng dính như vậy, bạn chỉ việc làm ngược lại, click chuột lên thanh công cụ, đè giữ nút chuột trong khi kéo rê thanh công cụ ra khỏi các cạnh của màn hình.

        Thu nhỏ thanh công cụ :

        Trong khi đang lướt trên Internet, có thể bạn sẽ muốn thu nhỏ (minimizing) thanh công cụ Alexa và chỉ gọi nó ra khi nào cần tới. Ðể thu nhỏ, bạn chỉ việc click chuột vào dấu trừ ở mép bên phải thanh công cụ

        Lúc đó, thanh công cụ của Alexa sẽ thu lại còn thành một nút icon Alexa trên thanh taskbar của Windows.

        Khi muốn cho thanh công cụ xuất hiện trở lại, bạn chỉ cần click chuột vào nút icon Alexa này.

        Ðóng thanh công cụ :

        Nếu muốn dóng thanh công cụ (nên nhớ là thanh công cụ chứ không phải là đóng chương trình) lại, bạn chỉ việc click chuột lên nút "Ðóng" hình chữ X ở mép phải của thanh công cụ. Khi muốn mở thanh công cụ trở lại, bạn click chuột lên icon Alexa trên khay công cụ hệ thống và chọn lệnh Show Alexa trên menu pop-up mới xuất hiện

        Hoặc đơn giản là click double lên cái icon này.

        Ðóng chương trình :

      Còn trong trường hợp không còn cần tới Alexa nữa, muốn đóng chương trình lại và xóa luôn icon của nó trên khay công cụ hệ thống, bạn có ít nhất là 3 cách đóng :

- Click chuột phải lên icon Alexa và chọn lệnh Close Alexa

- Nhấn tổ hợp phím [Alt+F4]

- Click chuột phải lên bất cứ vị trí nào trên thanh công cụ, và chọn lệnh Exit trong menu pop-up vừa xuất hiện .

        Các thành phần của thanh công cụ :

        1. Nút Options (Tùy chọn) :

Click chuột vào nút Alexa Options chữ "a" trên thanh công cụ, bạn sẽ mở ra một menu có các tùy chọn

        Trên menu pop-up này có những hàng lệnh :

About Alexa (về Alexa) : Cho bạn check version của chương trình Alexa đang chạy cũng như thông tin về bản quyền.

Web Tutorial (hướng dẫn Web) : Khi lệnh này được chọn, Alexa sẽ mở browser, kết nối với trang Web của Alexa trên Internet cho bạn làm một Tour on-line ngao du tìm hiểu về Alexa.

User Services (dịch vụ người sử dụng) : Nó sẽ đưa bạn tới khu vực User Services trên trang Web của Alexa, giải đáp các thắc mắc của bạn.

Autohide (tự động giấu) : Có thể bạn sẽ thấy chướng mắt khi cái thanh công cụ của Alexa cứ nằm chình ình choáng chỗ ngay trên desktop của bạn. Hãy click chuột vào hàng lệnh Autohide này, đánh dấu kiểm vào nó để giấu thanh công cụ đó đi. Thanh công cụ này sẽ chỉ hiện ra mỗi khi bạn rê chuột vào vị trí của nó. Ðể tắt chức năng giấu thanh công cụ, bạn chỉ việc bỏ dấu kiểm trước hàng lệnh này. Xin lưu ý : Chức năng Autohide chỉ có tác dụng trong trường hợp bạn đã dùng chức năng "dock" để đóng dính thanh công cụ vào phía trên hoặc dưới màn hình.

        Bạn có thể tiếp cận với lệnh Autohide bằng 1 trong hai cách :

- Click chuột vào nút Alexa Options trên thanh công cụ để mở menu pop-up Options lên

- Click chuột phải lên bất cứ chỗ nào trên thanh công cụ để mở menu pop-up tóm tắt

Preferences : Lệnh này sẽ mở các hộp thoại Alexa Preferences để bạn có thể thay đổi cách thức connect với Internet và các thông số cá nhân

        2. Nút Where You Are (Nơi bạn đang thăm) :

        Click chuột vào nút Where You Are nếu như bạn muốn tìm hiểu các thông tin chi tiết về Website mà mình đang mở. Alexa tìm kiếm được thông tn tới đâu sẽ cung cấp ngay cho bạn tới đó. Một box thông tin cơ bản và tương đối đầy đủ là như thế này

        Ðiều thú vị hơn nữa là Alexa còn có sẵn trang Web chi tiết (Alexa Details) cung cấp cho bạn thêm nhiều chi tiết hơn về Website đang xem. Bạn chỉ việc click chuột lên menu Where You Are hay click chuột vào khu vực có tên của chủ trang Web đang mở để đi tới trang chi tiết (Go to details page)

là Alexa sẽ cung cấp cho bạn các chi tiết mà nó có được về chủ của Website

.

        3. Nút Vote (bỏ phiếu bầu) :

        Nếu bạn hứng thú thì có thể click vào nút Vote này để cho biết mình khoái hay chê cái Website đang xem.

        Ðánh dấu vào hàng chọn xong, bạn click vào nút Vote.

        4. Nút Where to Go Next (Nơi mời bạn đi tới thăm) :

        Căn cứ vào cái "gu" và yêu cầu của bạn (Alexa "bói" qua trang Web mà bạn đang mở xem), Alexa sẽ gợi ý bạn tới thăm những địa chỉ khác cùng một "e", một "hệ"

        Bạn chỉ việc click chuột lên tên Website nào là Alexa sẽ dẫn bạn tới đó ngay. Bạn thấy rõ là bảng danh sách mà Alexa đưa ra tập trung hơn hẳn khi dùng Yahoo hay AltaVista. Ngoài ra, nó còn "dân chủ" tới mức cho bạn cộng thêm một link nào đó mà mình khoái vào bảng danh sách này. Nếu sử dụng lệnh Add a link to this list, bạn sẽ phải chọn loại link một chiều hay 2 chiều trong hộp thoại mới mở ra

        5. Khu vực quảng cáo :

        Bạn chắc rất bực cái mình về chuyện những clip quảng cáo lát lát lại nhảy ra khi coi tivi, mà lại vào những lúc "độc" mới mất hứng chứ. Biết mần răng đây khi mà trong thực tế nếu không có nguồn thu từ quảng cáo thì đài truyền hình làm sao mà sống nổi để phục vụ bạn. Alexa Internet lại là một dịch vụ miễn phí phục vụ những người sử dụng Internet trên khắp thế giới. Cho nên, nó cũng phải sống nhờ vào lòng hảo tâm tài trợ của các nhà quảng cáo. Tuy nhiên, nó chỉ dành một "mặt bằng" nho nhỏ trên thanh công cụ cho chuyện "đền ơn đáp nghĩa" này. Và các banner quảng cáo thuộc loại "cục cựa và động đậy" (animated gif) nên cũng...vui mắt. Nếu bạn "kết mođen" với Alexa rồi thì lâu lâu cũng nên chơi điệu nghệ và sòng phẳng với nó bằng cách click chuột vào một mẩu quảng cáo nào đó để nó dẫn tới mở trang web của nhà quảng cáo đó - giúp nó ghi điểm ấy mà.

        6. Nút Archive (tàng thư) :

        Các trang Web trên Internet vẫn thường được cập nhật, thay đổi hoặc thậm chí gỡ bỏ. Bởi vậy, có những khi cần link tới một địa chỉ nào đó mà nó đã bị "giải tỏa" từ đời tám hoánh nào rồi, bạn sẽ được browser thông báo "404- Not Found" không tìm thấy. Nếu như may mắn là trang Web đó đã được Alexa đưa vào tàng thư khổng lồ của mình thì cái icon Archive hình ngôi nhà trên thanh công cụ sẽ sáng lên, và khi rê chuột lên nút icon bạn sẽ thấy xuất hiện thông báo "Retrieve this page from Alexa Archie".

        Bạn chỉ việc click chuột vào đó để Alexa cung cấp cho bạn bản sao của trang Web cần tìm. Kho lưu trữ của Alexa hiện có tới hơn 500.000 website lận bạn ơi. Nếu như tàng thư của Alexa không có lưu giữ trang Web mà bạn cần tìm thì khi rê chuột lên nút Archive, sẽ có một thông báo hiện ra "Page not available from Alexa Archive".

        7. Nút Desktop Reference (tham khảo tự điển) :

        Alexa còn có một công cụ rất tuyệt với cho các bạn có nhu cầu học hỏi, nghiên cứu. Ðó là chức năng Desktop Reference - Tham khảo ngay từ màn hình. Ðây là công cụ tham khảo tư liệu on-line từ bộ Bách khoa toàn thư Encyclopaedia Britannica. Bạn click chuột lên nút EB trên thanh công cụ, một menu pop-up sẽ xuất hiện cho bạn điền yêu cầu cần tìm kiếm và chọn loại từ điển muốn tham khảo